چهارشنبه، ۹ مهر ۱۳۹۳
نقشه سایت صفحه نخست

 
 
 
 

 آشنایی با سواحل 

مشکلات نواحی ساحلی جهان  
  مشکلات مناطق ساحلی جهان در کشورهای مختلف کم و بیش با هم مشابهند. این مشکلات را می‌توان به صورت زیر برشمرد:  
 

تمرکز جمعیت در نوار ساحلی و ساخت و ساز بی‌رویه در این مناطق

آلودگی محیط زیست در مناطق ساحلی در بخش خشکی و بخش دریا

مخاطرات محیطی نظیر بالا آمدن آب دریا، فرسایش سواحل، طوفان و نظایر آن

کاهش تنوع زیستی و اتلاف منابع طبیعی در مناطق ساحلی

تضاد میان فعالیت‌ها، بخشی‌نگری در طرحهای توسعه و ناهماهنگی‌های اداری

 
     

 

این مشکلات با شدت و ضعف در کشورهای مختلف به چشم می‌خورد ولی آنچه که توجه به سواحل و اکوسیستم‌های حساس آن را در کانون توجه جهانی قرار داده است، روند رو به تزاید آلودگی در سواحل نظیر زباله‌های دریایی و ساحلی، آلودگی‌های نفتی، تخریب و اتلاف منابع طبیعی و کاهش تنوع زیستی ناشی از صید بیش از حد آبزیان، گونه‌های غیر بومی مزاحم و نابودی زیستگاه‌ها در این مناطق بوده است.

 

 

گونه‌های از نهنگ‌ها، فوک‌ها و گاو‌های دریایی، گونه‌های از اره‌ماهی‌ها، گربه‌ ماهی‌ها و ماهی‌های آزاد اکنون جزو گونه‌های دریایی کمیاب و مورد تهدید محسوب می‌شوند ( IUCN1996 ). مطالعات انجام شده توسط ICLARM1999 حاکی از کاهش قابل توجه مساحت تپه‌های مرجانی و جنگلهای مانگرو درکشورهای مختلف بوده است که نشان دهنده کاهش توانایی اکوسیستم‌های ساحلی برای حفظ تنوع زیستی است.

 

 

یکی دیگر از مصادیق بارز وجود مشکلات در مناطق ساحلی وجود ناهماهنگی و بعضاً تضاد میان فعالیت‌هاست. برخی از این مشکلات به ناهماهنگی‌های اداری و عدم وجود قانون (و یا وجود قانونهای متضاد) بر‌می‌گردد و برخی دیگر ناشی از بخشی‌نگری در طرحهای توسعه دستگاه‌های مختلف اجرایی است. معهذا توجه به این نکته لازم است که برخی از فعالیت‌های انسانی در سواحل ماهیتاً در تضاد با هم قرار دارند. برای مثال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 
 

تضاد میان کشتیرانی تجاری و کشتیرانی تفریحی

تضاد میان توسعه صنعتی و ایجاد و نگهداری از مناطق حفاظت شده زیست محیطی

تضاد میان استخراج نفت و گاز از دریا و فعالیت‌های صیادی

تضاد میان تخلیه پساب‌ها و زائدات جامد در دریا با فعالیت‌های صیادی

تضاد میان کشتیرانی تجاری، تفریحی و صیادی با تحرکات نظامی در سواحل

تضاد میان اکتشافات معدنی و حفظ زیستگاه‌ها در نوار ساحلی

تضاد میان بازیافت زمین از دریا و فعالیت‌های شیلات (حفظ محلهای تخم‌ریزی آبزیان)

 
     
  مشکلات موجود در مناطق ساحلی کشور  
 

کشور ما با داشتن بیش از 3000 کیلومتر خط ساحلی نه تنها با اغلب مشکلاتی که در بالا به آنها اشاره شد دست به گریبان است بلکه به لحاظ داشتن دو نوع منطقه ساحلی در شمال و جنوب کشور بعضاً با مشکلاتی که طبیعت یا ماهیت متفاوتی دارند روبرو است. از هفت استان ساحلی کشور سه استان که در سواحل جنوبی دریایی خزر واقعند دارای اقلیمی مرطوب با آب و هوایی معتدل هستند در حالی که چهار استان جنوبی کشور دارای اقلیمی گرم و خشک (در مناطق دور از ساحل) و مرطوب (در مناطق ساحلی) بوده و نیمی از سال دارای آب و هوایی گرم و طاقت‌فرسا هستند.

 

 

این تفاوت فاحش در اقلیم باعث شده است که تراکم جمعیت، ساخت و ساز بی‌رویه، عدم دسترسی به دریا برای مردم و آلودگی سواحل به عنوان معضلات استانهای شمالی کشور و خصوصاً استان مازندران مطرح باشد در حالی که در سواحل جنوب کشور غیر از نقاط خاص نظیر خوزستان و عسلویه فقر و توسعه نیافتگی به عنوان مشکل اصلی مطرح می‌گردد. علاوه بر تفاوت‌های اقلیمی، اقتصادی و فرهنگی موجود بین سواحل شمال و جنوب کشور، بالا آمدن آب دریای خزر به لحاظ رژیم بسته هیدرولیکی آن خود معضل دیگری را بر معضلات موجود می‌افزاید که این مشکل در سواحل جنوبی کشور به دلیل ارتباط خلیج‌فارس و دریای عمان به آبهای آزاد وجود ندارد.

 
     
  جدول مشکلات موجود در سواحل کشور  
 
1.

بالا آمدن آب دریا ( در سواحل دریای خزر)

 
-

زیر آب رفتن بخشی از نوار ساحلی و تخریب ساختمانها

-

فرسایش خاک در نوار ساحلی و تحمیل هزینه بر دولت جهت احداث ابنیه و تأسیسات حفاظتی

-

مشکلات ثبتی و قانونی مربوط به مالکیت زمین‌ها در حریم دریا

2.

افزایش ناموزون جمعیت در مناطق ساحلی

 
-

تراکم بالای سکونتگاهی

-

لزوم توسعه زیرساخت‌ها جهت پاسخگویی به نیاز جمعیت

-

صید بی‌رویه جهت پاسخگویی به نیاز جمعیت و کاهش ذخایر شیلاتی

-

تخریب محیط و اتلاف منابع طبیعی در مناطق ساحلی

3.

آلودگی محیط زیست در مناطق ساحلی

 
-

تخلیه فاضلاب‌های شهری در رودخانه‌های منتهی به دریا

-

تخلیه پساب‌های صنعتی در رودخانه‌های منتهی به دریا

-

ورود آلاینده‌های حاصل از فعالیت‌های کشاورزی (کودها و سموم دفع آفات)

-

آلودگی ناشی از استخراج نفت در فلات قاره

-

آلودگی ناشی از حمل و نقل دریایی (شست و شوی کشتی‌ها، غرق شدن نفتکش‌ها)

-

ایجاد مخاطرات در مورد سلامت ساکنین مناطق ساحلی

-

تلف شدن آبزیان و از بین رفتن صیدگاه‌ها

-

آسیب دیدن گونه‌های گیاهی و جانوری در اثر آلودگی

4.

ساخت و ساز و توسعه کالبدی بی‌رویه

 
-

تعرض به حریم ممنوعیت ساخت و ساز

-

عدم رعایت کاربری‌های مناسب در مناطق ساحلی

-

فقدان طرح مدون و جامع که موقعیت بخش‌های مسکونی، کشاورزی، صنعتی، گردشگری... در آن مشخص شده باشد

5.

مشکلات امنیتی و انتظامی

 
-

قاچاق کالا و ورود و خروج غیر مجاز

-

اشغال اراضی ساحلی توسط دستگاه‌های دولتی و ارگانهای نظامی

-

ناهماهنگی سازمانهای درگیر در مداخل ورودی کشور



[ Powered By RADCOM ]